وضعیت اعتراضات کنونی در ایران (ژانویه ۲۰۲۶)
ایران از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ تاکنون شاهد یکی از بزرگترین موجهای اعتراضات مردمی در سالهای اخیر بوده است. این اعتراضات در ابتدا در پی فشار شدید اقتصادی، سقوط ارزش پول ملی، افزایش سرسامآور قیمتها و نابودی قدرت خرید بخشهای گستردهای از جامعه آغاز شد و به سرعت در بیش از ۱۰۰ شهر و تمام استانهای کشور گسترش یافت.
اعتراضات در ابتدا نمود اقتصادی داشت؛ دستفروشان، بازاریان، کارگران و جوانان در خیابانهای تهران، مشهد، تبریز و سایر مراکز شهری علیه تورم بالا، بحران معیشت و بیاعتمادی به مدیریت اقتصادی حکومت دست به تظاهرات زدند. اما در ادامه، شعارها و مطالبات سیاسی نیز به بخش مهمی از این خیزش تبدیل شدهاند، بهگونهای که بسیاری از تجمعکنندگان خواستار اصلاحات ساختاری در قدرت سیاسی، پاسخگویی حکومت و حتی تغییر نظام شدهاند.
با گسترش دامنهٔ اعتراضات، واکنش حکومت نیز به شدت افزایش یافته است. مقامهای قضایی جمهوری اسلامی معترضان را «**دشمن خدا»» نامیده و هشدار دادهاند که شرکت در تظاهرات میتواند مشمول اعدام شود، اقدامی که نشاندهندهٔ تشدید رویکرد سرکوبگرانه دولت است.
از سوی دیگر، حکومت برای مهار اعتراضات و جلوگیری از انتشار سریع اخبار در داخل و خارج کشور، قطع گستردهٔ اینترنت و ارتباطات تلفنی را اعمال کرده است؛ اقدامی که این چندمین بار در سالهای اخیر است که در مواقع تنش شدید در ایران مشاهده میشود. این قطعی اینترنت بهطور چشمگیر توانایی شهروندان برای ارتباط و گزارش مستقیم رویدادها را محدود کرده است.
این موج از اعتراضات تاکنون با خشونت قابلتوجه از سوی نیروهای امنیتی مواجه شده است. گزارشهای گروههای مستقل حقوق بشری و رسانههای بینالمللی حاکی از آن است که در جریان سرکوب تظاهرات، بسیاری از معترضان کشته یا زخمی شدهاند و هزاران نفر نیز بازداشت شدهاند. برخی منابع حتی تعداد کشته شدگان را بیش از ۱۰۰ نفر و بازداشتشدگان را بالای ۲۶۰۰ نفر گزارش میدهند، اگرچه به دلیل محدودیتهای ارتباطی و سانسور، آمار دقیق هنوز قابل راستیآزمایی نیست.
در همین حال، همبستگی جهانی نسبت به اعتراضات ایران نیز افزایش یافته است. تجمعات حمایت در شهرهای اروپایی، از جمله برلین، برگزار شده و نامهای مختلفی برای جلب توجه جامعهٔ جهانی، از اعتراضات جاری مطرح شده است. گروههای هنری و فرهنگی ایرانی در تبعید نیز سانسور و قطع اینترنت را ابزاری برای پنهانکردن سرکوب از دید جهانیان توصیف کردهاند و خواستار حمایت نهادهای بینالمللی برای نظارت بر روند حقوق بشر در ایران شدهاند.
مهمترین ویژگی این دور از اعتراضات، جهانیبودن خواستههای مردم و وسعت جغرافیایی آن است. اعتراضات نه تنها اقتصاد کشور را به چالش کشیده، بلکه به یکی از مهمترین بحرانهای سیاسی داخلی تبدیل شده که مرز میان مطالبات اقتصادی و خواست برای تغییرات بنیادی در ساختار سیاسی را در هم شکسته است.
در نهایت، هنوز معلوم نیست این موج اعتراضی با چه نتیجهای به پایان خواهد رسید؛ اما واضح است که ایران در این لحظهٔ تاریخی با فشار شدید مردم برای عدالت، آزادی و رفاه اجتماعی مواجه است و واکنش حکومت به این فشارها نشاندهندهٔ پیچیدگی اوضاع سیاسی و اجتماعی در کشور است.
